IL DIALETTO

 

 

 

 

> Il Dialetto > U me Pàise > A stória

 

A stória  -  I cianté e a Mecanurgica

  

 

 

Bezügnè vésse ‘n artista pe fò acapì cusse l’éa u nóstru pórtu, pócu tempu dóppu a sistemasiun di Tabarchin in sce st’uiza!

U primmu cianté l’ha missu u Gavassino e u l’éa dâ màina, in po’ primma de via Rumma, pròppiu i primmi anni. Poi u pàize u s’è ‘ngrandìu e u cianté l’han spustàu dâ getò, dâ diga, cumme dìxan àua.

 

Ma, o pe pescò u cuolu o e âguste, pe purtò a so o u vin, pai mineroli o pe otri traspórti gh’éa in traffegu incredibile: u “Giliu du sussu”, in gruscìsta tabarchin, u l’àiva di magazin fiňa ‘n Spagna. Gh’éa delungu in nólu da purtò, ninte ninte se puàiva delungu anò à caregò pusulaňa, dìvan i végi padruin marittimi.

I Biggio àivan fetu duì cianté: ün du Giovannino (u gh’è ancun), e l’otru du Pascuò ch’u l’éa ‘nmüggiu cuntentu de ‘mparò u só mesté a ‘n zónu ch’u purtova avanti a tradisiun da só famiggia.

A borca tabarchiňa a l’àiva ‘na furma bella e a filova pau mò, tantu ch’a l’éa famuza, e i stéssi carpenté éan giùxi de só seste e n’ui mulòvan à nisciun… Àua l’è difìsile che se fagghe ‘na borca de légnu. Pau ciü fan riparasiun, travaggian cue borche muderne de vetroresina e ai tégnan “parchegè” pâ stè. En tütte borche che sèrvan pe divertîse…

 

 

A Mecanurgica

A Mecanurgica a l’éa ‘n ôficiňa mecanica e u travaggiu de ste ôficiňe u l’ha fetu diventò famuxi i Tabarchin intu Mediteragnu.

Tanti sun aneti à travagiò inte ôficiňe: i garsuin, squàixi tütti ancun figiö, àivan da stò atenti ai só “màistri” che travagiòvan u feru, pe pórzighe quéllu che ghe serviva, àivan da tegnì tüttu néttu e ‘n recattu. Pe ‘mparò, àivan d’amiò u travaggiu de l’operòiu ciü grande e àivan da scatò pe fò tüttu quéllu ch’u ghe diva.

 

Bezügnova pagò tant’au màize. L’éa cumme ‘na scöa privò, e cun quéstu, che p’entroghe t’àivi anche da sercote quarche puntéllu. T’anovi lì, e se nu ti filovi te tiòvan a primma cósa che ghe capitova: in strugiun cumme ‘na bacò.

Pe fò e cóse ciü impurtanti gh’éa i operoi specializè: turnituì, frezatuì, fundituì, saldatuì e, certamente nu pe ürtimi, i disegnatuì che àivan da dizegnò u péssu da fò. E muen esperte de sti operoi, fòvan péssi specioli e impurtanti pau funsiunamentu de macchine, specialmente de minée.

Inte l’ôficiňa nu ghe travagiova sulu i mecanici, ma anche i banchè, luiotri ascì specializè, perché àivan da savài léze i dizégni e fò, cun quélle mezüe precise, u péssu che serviva. Cun quéstu se fova u stampu e dapö a funderia a fova u restu perché macchine e mecanici primma nu gh’éan.

 

L’è stetu Bernard, in ferò fransàize, che ‘ntu 1835 u l’ha purtàu i só machinari chì, e anche i só ómmi, à fò da màistri ai Tabarchin, in sce cunséggiu de cumpagnìe che sfrütòvan u minerole.

Veramente travaggiu ghe n’éa tantu e inte pócu tempu l’ôficiňa a s’è ‘ngrandìa: a fova vaguin pe purtò u minerole indeföa da minéa, cun röe e tüttu, cuscinétti, bóccole e assi da tràinu, tramógge e cuscì via.

Quande Bernard u se trasferisce a Càgiai, l’ôficiňa a se dividde in duì: uňa a pigge u nómme de S.A.C.O.M. e a se scistéme unde àua gh’è a Conad, inta Ciaňa à Nordu; l’otra a l’areste unde l’éa u stabilimentu végiu; a végne rilevò dau Gabulla, dau Saliu e ‘na porte a l’areste delungu ai Bernard, e a pigge u nómme de Mecanurgica.

Éan tanti i operoi tabrachin; inte l’épuca d’óu en arivè à vésse alincirca 400; dapö a sula Mecanurgica a n’àiva ‘na sentanò. Ma ormoi l’è l’épuca di muturi.

 

Intu 1900 au Pàize gh’éa 34 feràie. I mecanici tabarchin éan cuscì brovi, che nu sulu atruvòvan travaggiu inte minée sorde, che fòvan a gora p’acaparòsai, ma anche in cuntinente, cumme inta Fiat, e anche à l’esteru. E han fetu travaggi fiňa pâ Tünexia e pâ Spagna. Cû tempu anche st’ativitè a l’è mórta e u Pàize u l’ha persu ‘n’ otra richéssa che fóscia a puàiva servì anche ai zóni d’ancö.

Nu tantu tempu fa, a Mecanurgica a l’ha fetu anche travaggi da cianté in scî traghétti da Tirrenia e travaggi de trasfurmasiun de vége novi.

 

L’Alcione Stélla, prexempiu, in borcu de 30 méttri, u l’è stetu trasfurmàu da nove da càregu in nove pau türismu. En steti i ürtimi pruprietoi da Mecanurgica, i frè Saliu, à fò sti ürtimi travaggi.

 

 

 

 

  

Testi estratti da "DÂ SCÖA... U PÀIZE IN DIRETTA - Scuola elementare Carloforte"  Ed. Grafica del Parteolla

 

 

 

 

 

 

 

Web Site designed and created by R. S.
Hieracon.it - Tutti i diritti riservati.
All rights reserved. Vietata la riproduzione anche parziale.